Yıl: Milat’tan Önce 1.750…
Günümüzden yaklaşık 4.000 yıl öncesi, Hitit uygarlığının Anadolu’da hüküm sürdüğü yıllar…
Bu anlatılanlar Tevrat’ta geçer…
Ve Tanrı İbrahim’e gökyüzünden seslendi:
“İbrahim. Mısır Irmağı’ndan büyük Fırat Irmağı’na kadar uzanan bu toprakları –Ken, Keniz, Kadmon, Hitit, Periz, Refa, Amor, Kenan, Girgaş ve Yevus topraklarını– senin soyuna vereceğim[1].”
İsrail’in Tanrısı’nın ilk vaadidir bu, Nil’den Fırat’a vaat edilmiş topraklar…
Bu vaat ile çizilen sınırlarda, Nil ve Fırat bir yana, Hitit adı geçiyor. Buradaki Hitit, şu anda bizim vatanımız olan Anadolu’dur, antik Hitit krallığının beşiği olan Anadolu.
Yani iş Fırat’ta bitmiyor, dahası var…
İsrail’in Tanrısı bu vaadi yaptığı sırada, İbrahim Hebron’dadır.
Hebron, Atababalar Mağarasının bulunduğu El Halil kentidir ve Filistin toprağıdır. İbrahim Harran’dan göç ederek gelmiş ve buraya yerleşmiştir. Fakirdir, bir eşiyle kıt kanaat geçinmektedir, fazlasında da gözü yoktur.
Göklerden gelen bu ilahi sesle şaşırmış, ardından derin düşüncelere dalmıştır.
Mısır Irmağı’ndan Büyük Fırat Irmağı’na kadar uzanan topraklar çok büyük topraklardır, verimlidir, bal ve süt kokan bu diyar sanki bir cennettir.
Soyunun alabildiğine çoğaldığını ve her bir kabilesinin ülkenin dört bir yanda at koşturduğunu düşünmüş ve hayal ötesi bu düşünceleriyle bir an için mutlu olmuştur.
Vaadi yapan Tanrı’dır, Her Şeye Egemen Rab’dir!
Zaman su gibi akıp geçer…
İbrahim’in iki oğlu dünyaya gelir; ilkine İsmail, ikinci oğluna da İshak adını verir.
İshak baba memleketi Urfa’dan evlenir, Esav ve Yakup adında iki oğlu olur.
İbrahim’e bal ve süt kokan toprakları vaadeden Tanrı Yakup’u kutsar, böylece İbrahim soyu onunla devam edecektir…
Yakup büyür, baba memleketi Harran’a gider, evlenir.
Ve bir gün alır ailesini, bu kez baba evi Hebron’a dönmek için yola çıkar. Yolda, babası İbrahim’in Tanrısı gökyüzünden ona seslenir:
“ Bundan sonra adın Yakup değil İsrail olacak!”[2]
Yakup dört evlidir;
Rahel, Lea, Zilpa ve Bilha. Bu evliliklerinden on iki oğlu ve bir kızı olur. Kızı Dina hariç, soyu bu on iki erkek evladı ile sürer; Ruben, Şimon, Levi, Yahuda, İssakar Zevulun, Gad, Aşer, Dan, Naftali, Yusuf ve Benyamin.
İşte İsrailoğulları budur, onlarla birlikte anılan Yahudi, Musevi ve İbrani gibi tanımlar, İsrailoğullarının bilinen diğer isimleridir.
Kutsal kitapları Tanah’tır.
Tevrat, bu kutsal kitabın ilk beş bölümüdür ve Musa’nın Kitabı olarak tanınır.
İsrailoğulları’nı tanımanın en sağlam ve kolay yolu, onların kutsal kavram ve sembollerini, bayram ve özel günlerini bilmekten geçer.
Bu bize hem Yahudi inancını, özlemlerini, mutlulukları, acıları ve geleceğe yönelik tasarılarını gösterir hem de Yahudi tarihi hakkında bilmediklerimizi öğretir.
Merak edilen Firavunlar, Hz. Musa ve On emir, Altın Buzağı, Davut Yıldızı, Yedi Kollu Şamdan, Tanrı vaadi topraklar, Samson, Dalila, Golyat, Filistin savaşları, Süleyman Mabedi, Ağlama Duvarı gibi konular aslında Yahudi tarihinin birer sayfasıdır ve kutsallarıdır.
Hepsi birer simgedir, semboldür, özel işarettir, her biri İsrailoğulları’nın bir gizemidir:
Şabat, Yom Kipur, Menora, Magen David, Sukot, Asara Betevet, Tu Bişvat, Purim, Pesah gibi.
İsrail tarihi, coğrafyası ve inançlarıyla bilinirse eğer, onun gelecek için emel ve niyetleri de açığa çıkarılmış olur…
Erdal Sarızeybek
Araştırmacı Yazar
Başvuru Kitabı: İsrael/ Nil’den Fırat’a Devlet Oyunları
[1] Tanah/Tevrat/ Tekvin, Bölüm 15: 18/21.
[2] Tanah/ Tevrat/ Tekvin, Bölüm 32: 28.
